Ders 1 – Bir Girişim Nasıl Başlatılır?

Ders 1 – Bir Girişim Nasıl Başlatılır? Bu yazımda, Sam Altman ve Dustin Moskovitz’in Stanford Üniversitesi’nde yapmış oldukları “Bir Girişim Nasıl Başlatılır?” sunumundan aldığım notları sizinle paylaşacağım.

Sunuma geçmeden önce değinmek istediğim birkaç şey var. Böylece başlayalım :

Y Combinator, ABD merkezli girişim hızlandırma programı ve şirketidir. Çok önemli bir gösterge ile devam edelim: 2015 yılının Ağustos ayı itibarı ile Y Combinator (YC) tarafından desteklenen 940 farklı girişimin toplam değerlemesi 65 milyar doları geçmiştir. Ayrıca, YC Şirketleri ayrı ayrı kendi pazarlarında oldukça başarılı bir performans göstererek pazarı domine etmeleriyle hayli dikkat çekmektedir. Bununla birlikte, YC başkanı Sam Altman da genç yaşına rağmen müthiş bir girişimci olarak artık bilinmektedir. Sam Altman şuan ChatGPT‘nin şirketi OpenAI’nin CEO’su olarak görev yapmaktadır.

Facebook’un kurucularından Dustin Moskovitz ise, 2008 yılında Asana’yı kurmak için Facebook‘tan ayrıldı. Otoriteler Dustin Moskovitz’i kendi kazancı ile milyarder olan Dünya’nın en genç kişisi olarak göstermektedir.

Şimdi de sunumun ve konuşmacıların videosunu aşağıda bulacaksınız :

Konuşmacı : Sam Altman

1. Idea
2. Product
3. Team
4. Execution

Result = Idea * Product * Execution * Luck (0-10.000)

“Nasıl”a geçmeden önce “Niye” bir girişim başlatmalısınız?

• Sorun çözmeli.
• Önce o konuya has tutku olmalı, sonra girişim…
• Önce fikir, sonra girişim.
• Girişimi beklet : Çözmek zorunda olduğun bir fikre sahip olana kadar…

“Kulağa kötü gibi gelen fikir” ile “Bu iyi bir fikir”in kesişim alanı: STARTUP

1. IDEA (Fikir)

• Pazarın büyüme hızı şuanki pazar boyutundan daha önemlidir.
• “Küçük ama hızlı büyüyen bir pazardaki girişimi büyük ama yavaş büyüyen bir pazardaki girişime tercih ederim”
• “Bir girişimde pazar hariç her şeyi değiştirebilirsiniz”
• Why now? (Neden 2 yıl önce değil? Neden 2 yıl sonra değil?)
• Başka durumlarda kötü olan şeyler; mesela parasız ve bilinmeyen birisi olmanız, aslında girişimi başlatırken çok önemli kaynaklar.
• Siz sadece girişimi bir sorunu çözmek zorunda hissediyorsanız kurmalısınız. (Ve tabiki bir girişim kurmak bunu çözmenin en iyi yolu olduğunu düşünüyorsanız.)
• Kötü bir fikri çok iyi icra etmek sizi bir yere götürmez.
• Zor bir proje için, uyduruk bir projeye nazaran, daha fazla yardım alacaksınız. (Girişimleri başlatırken, çoğu zaman zor bir girişimi başlatmak kolay bir girişimi başlatmaktan daha kolay. Bu böyle mantığa ters gelen bir durum. İnsanların anlaması uzun süre alıyor.)
• Türev şirketler, olağan fikirleri çok az farkla kopyalayanlar insanları heyecanlandırmıyor. Hatta, takımları başarılı olmaya itmiyor.
• İyi fikirler oluşturmanın en zor kısmı ise iyi fikirlerin en başta kötü gözükmesi.
• Tekel oluşturabileceğiniz bir fikre sahip olmanız gerekir. Ama büyük bir pazarda hemen tekel olamazsınız. Çok fazla rekabet var. Bunun için tekel oluşturabileceğiniz ufak bir pazar bulup oradan hızlıca büyümeniz lazım.
• Unutmayın ki iyi fikrinizi birçok insan kötü bulacak. Ama, buna sevinmelisiniz. Sizle rekabet etmeyecekleri manasına geliyor. Bu da genel olarak insanlara fikirlerinizi söylemenin neden tehlikesiz olduğunun göstergesi. Gerçekten de iyi fikirlerin çalınası gelmiyor. 

İyi Bir Fikir

• Fikirlerinizin kötü bir fikir gibi kucağa gelmesi lazım. Ama aslında niye muazzam bir fikir olduğunu bilmeniz lazım. Çılgın gibi algılanmanız ama aslında haklı olmanız lazım.
• Ve birçok insanın üzerinde çalışmadığı bir fikrinizin olması lazım.
• Ve en başta kocaman görünmemesi normal. (Çoğu kurucular arasında rastlanan bir hata, özellikle ilk defa kuranlar arasında, ürünlerinin ve fikirlerinin, ilk versiyonu çok büyük gözükmeli [algısı] – ama öyle değil) – önce ufak, özel bir pazarı ele geçirmeli ve oradan büyümeli. Birçok büyük girişim buradan başladı.
• Popüler olmayan ama doğru olanın peşinden gitmek
• Genel olarak, kendinizin ihtiyacı olan bir şeyi yapmanız en iyisi. Bir müşterinin ihtiyaçlarını anlamaya çalışmak yerine kendiniz için yapmanız daha iyi. Eğer kendiniz bilmiyorsanız ve başkasının ihtiyacı olan bir şeyi yapıyorsanız, çok büyük dezavantajlı durumdasınız. (Bu durumda müşterilerinize çok yakın olun, mümkünse onların ofisinde çalışın. Olmazsa, günde birkaç defa onlarla konuşun.)
• Girişim fikirlerinde [ters mantık gibi gözüken bir nokta ise] -> fikirlerin anlatılmasının ve anlaşılmasının çok kolay olması. (Eğer fikriniz birkaç cümleden daha fazla ise genelde çok karışık olduğunun bir işareti). Anlatması kolay olmalı, çok az kelime kullanarak.
• Herhangi bir firmanın kopyası olmaya çalışan ve çok az farklılığı olan veya uydurma farklılığı olan, “güzel tasarım için x olacağız” veya “kırmızı şarabı tercih edenler için y olacağız”gibi. Bu genelde batar!
• Öğrenci olmanın en önemli üstünlükleri :
  A. İyi fikir oluşturmak (“Keşke öğrenciyken daha fazla bir şeyler yapsaydık” çok sık duyulan bir şey)
  B. Muhtemel ortakla buluşmak (etrafta bir sürü muhtemel ortak var; diğer öğrenciler: muhtemel ortaklarını tanı)
• Sadece bir şey yapabilseniz: Pazar hakkında düşünmeye başlayabilirseniz birçok girişimden önde başlayacaksınız. (“En önemli yanlışlardan biri: İnsanlar önce pazarı düşünmedi veya insanların isteklerini”)

2. PRODUCT (Ürün)

• İyi bir şirket kurmak için;
  • Great Idea (İyi Fikir)
  • Great Product (İyi Ürün)
  • Great Company (İyi Şirket)
• İyi bir fikri iyi bir ürüne dönüştürmeniz gerekir. 
• İyi bir ürün çıkarana kadar, başka hiçbir şey önemli değil.
• İyi ürünün varsa sermayeyi bulmak, ilgi çekme, reklam alma, işe alma, iş geliştirme kolaylaşıyorlar.
• 1. Adım kullanıcıların sevdiği bir şey yap.
• 2. Adım kullanıcılarla konuş.
• “Sizin işiniz kullanıcıların sevdiği bir şeyi yapmak.”
• Az insanın çok sevdiği bir şeyi yapın. Az insanın çok sevdiği bir şeyden çok insanın sevdiği bir şeye geçmek daha kolay. Sonra da birçok insanın beğendiği bir şeyden  birçok insanın sevdiği bir şeye geçebilirsiniz.
• Tavsiye: Ufak bir grup bulun, onlar ürünü çok sevsinler.
• Muazzam büyüyen şirketlerin her zaman “ağızdan ağıza” ile (organik) büyüyen muazzam ürünleri var.
• Rakiplerinizin çok para toplaması ve gelecekte neler yapabilecekleri konusunda endişelenmeyin. (Muhtemelen zaten çok iyi değiller. Çok az girişim rekabetten ölüyor. Çoğu, kendileri yapamadıkları için ölüyor.)
• “Great products win. Make something users love.” (Harika ürünler kazanır. Kullanıcıların sevdiği bir şey yapın.)
• “Facebook’un ilk versiyonu neredeyse komik derecede basitti. Google’ın ilk versiyonu sadece bir metin kutusu ve iki düğmeden oluşan çirkin bir web sayfasıydı ama en iyi sonuçları veriyordu ve bu yüzden kullanıcılar onu sevdi. iPhone’un kullanımı kendisinden önce gelen tüm akıllı telefonlardan çok daha basittir ve insanların gerçekten sevdiği ilk akıllı telefon olmuştur. Basitliğin iyi olmasının bir başka nedeni de sizi bir şeyi son derece iyi yapmaya zorlamasıdır.”
• Geri bildirim için kullanıcıların yardımına ihtiyacınız var.
• “İlk günlerde Google Ads alıp kullanıcı getirmeyin. O kadar fazlasına gerek yok. Siz sadece her gün geri bildirim yapacak ve ürünlerinizi sevecekler lazım.” 

İyi Bir Ürün

• “Ürünü sadece kendiniz için bile yapıyorsanız, yine dışarıdaki kullanıcıları dinleyin, para verecekleri bir ürünü nasıl yapacağınızı söyleyecekler. Sizi sevmeleri için elinizden geleni yapın, çünkü bundan sonraki kullanıcılar sizin destekçiniz olacaklar.”
• “Nihayetinde öyle bir motor yapın ki kullanıcılardan geri bildirim alsın, ürünü geliştirsin ve kullanıcıların önüne koysun ve bunu tekrarlasın. Onların neyi sevdiklerini, neleri sevmediklerini sorun ve kullanırlarken seyredin. Ne için para vereceklerini sorun. Şirketiniz batsa gerçekten üzülüp üzülmeyeceklerini sorun. Arkadaşlarına ürünü önermeleri için ne gerektiğini sorun.”
• Kullanıcı geri bildirimi
  • Nelerden hoşlanırlar?
  • Ne için para öderler?
  • Tavsiye etmelerini sağlayacak şey nedir?
• “İyi kurucular kendileri ile kullanıcıları arasına kimseyi koymazlar. ”
• Metrikler: Büyümeye odaklanın
  • Toplam kayıtlar
  • Aktif kullanıcılar
  • Etkinlik Düzeyleri
  • Kalabalığı Elde Tutma
  • Gelir
• “Girişimler büyüyerek yaşarlar. (İyi bir ürünün iyi bir göstergesi.)”

Konuşmacı : Dustin Moskovitz

Konuşma Anahatları :

• Teknoloji Girişimcisi Olmak İçin Yaygın Nedenler
  • Göz Alıcı
  • Patron Sen Olacaksın
  • Esneklik
  • Daha Fazla Dolar Kazanacak ve Daha Fazla Etki Yaratacaksınız
• En İyi Sebep
• Önerilen Okumalar
• Sorular/Yorumlar

• Girişimci olunca hem kendi başarısızlığından hem de sizi takip eden bütün insanların başarısızlığından korkuyorsunuz ve bu gerçekten stresli. Bazen insanlar geçinmek için size bağlılar. Hatta, bunun doğru olmadığı zaman bile, hayatlarının en iyi yıllarını, sizi takip etmeye adıyorlar. Onun için onların zamanlarının fırsat maliyeti için de sorumlusunuz. Bu büyük bir şey.
• Kurucu Olmanın Çirkin Yüzü
  • Stres
    • Sorumluluk : Ekibiniz hayatlarının en güzel yıllarını size emanet etti.
    • Her zaman bir yerlerden çağrılıyorsun.
    • Bağış Toplama görevi.
  • İstenilmeyen medya ilgisi.
  • Daha kararlısınız(-> eksi opsiyon değeri)

İnsanlar kendi kurdukları bir şirketin CEO’su olma ve piramidin tepesinde yer alma hayaline sahip… Gerçekte ise durum şöyle: diğer herkes sizin patronunuz, tüm çalışanlarınız, müşterileriniz, ortaklarınız, kullanıcılarınız, medya sizin patronunuz. Bugün hiç bu kadar çok patronum olmamıştı ve hiç bu kadar çok insana hesap vermem gerekmemişti. Çoğu CEO’nun hayatı herkese rapor vermekten ibaret… İnsanlar üzerinde güç ve otorite kullanmak istiyorsanız, orduya katılın ya da siyasete girin. Girişimci olmayın.

-Phil Libin, Evernote CEO’su

Bu kadar çok patrona karşı benim oynadığım oyun şu : “Kimi en az üzeceğim?” (Bütün bu zor durumları gözden geçirmek…)

“Bazen günlük olarak mesela pazartesi işe gelirim, şirketi ilerletmek için büyük planlarım var ama zamanı harcayacağım zaman mesela bir çalışan işten çıkacağım diye tehdit ediyor. Zamanımı ona harcayacağım. Bu benim 1 numaralı önceliğim.”

Patron olmanın bir başka özelliği esneklik. Kendi programınızı kontrol edebiliyorsunuz. Çok çekici bir fikir. Ama gerçek şu:  -> Esneklik!

Esneklik

Eğer girişimci olacaksanız, dürüst olmak gerekirse biraz esnek zamanınız olacak. Günde 24 saat istediğiniz gibi çalışabileceksiniz!

Phil Libin

Her zaman nöbettesin. Sen bir rol modelsin. Zaten hep çalışıyorsun.

“Daha Fazla Kazanacaksınız ve Daha Fazla Etki Yaratın”

“Milyar dolarlık bir fikriniz varsa, çok iyi geri dönüşümünüz olacak. O zaman bunu yapmalısınız. Mutlaka bunun peşinden gidin. Bunu yapmayı düşünüyorsanız, muhtemelen bu derste olmamanız lazım. Gidip bu firmayı yapmalısınız.”

Etkiyi En Üst Düzeye Çıkarma

• Yerleşik bir şirkete geç aşamada bir özellik eklemek, bir güç çarpanı elde etmeniz anlamına gelir :
  • Devasa kullanıcı tabanı,
  • Mevcut altyapı,
  • Yerleşik bir ekiple çalışmak.

• Brett Taylor, Google’da ~1500 numaralı çalışan olarak;
  • Google Maps’i geliştirdi.

• JR, Google’da ~1900 numaralı çalışan olarak;
  • Gmail içinde prototip sohbeti geliştirdi.

• JR, FB’de Çalışan ~250 numaralı çalışan olarak;
  • Beğen butonu için hackathon projesine liderlik etti.

• Peki En İyi Sebep Nedir?
  • Yapmamanız mümkün olmaz! Yapmadan edemezsin,
  • Fikir için muazzam tutkulusunuz,
  • Bunu yapacak doğru insan sizsiniz,
  • Bunu yapmalısınız.

En İyi Sebep : Yapmamanız Mümkün Değil!

Tutku : Bunu yapmak zorundasınız.

– Mücadeleye dayanmak için tutkuya ihtiyacınız olacak.

– Etkili bir şekilde işe alım yapmak için tutkuya ihtiyacınız olacak.

Yetenek : Dünyanın bunu yapmanıza ihtiyacı var.

– Dünyanın buna ihtiyacı var.

– Aksi takdirde dünyanın ihtiyacı olan bir şey yapın!

– Dünyanın sana ihtiyacı var!

   – Sizden daha yetenekli bir ekiple rekabet etmeniz dünya için kötüdür.

   – Dünyanın sana bir yerlerde ihtiyacı var. O zaman sen de nerede olduğunu bul.

Önerilen Okumalar

• The Hard Thing About Hard Things
• Zero to One (CS 138A)
• The Facebook Effect
• The 15 Commitments of Conscious Leadership
• The Tao of Leadership
• Nonviolent Communication