Şekersiz şeker ya da halk arasında yalancı diyabet hastalığı nedir sorusunu yanıtlayacağız. Ancak diyabetten farklı olarak kan şekeri seviyesiyle ilgisi yoktur. Her yaş ve cinsiyet grubunda görülebilir.
Tıp tanımı :
Diabetus insipidus (yalancı diyabet, şekersiz şeker hastalığı), antidiüretik hormonun algılanamaması, fazla veya eksik üretilmesi sonucu olur. Bu farklılaşma vücudun sıvı düzenleme sistemlerini bozar. Çünkü böbreklerde suyun emilimini ve atılımını kontrol eden hormon antidiüretik hormondur.
Genellikle Tip-1 diyabet ile karıştırılmaktadır.Belirtiler şeker hastalığı ile benzer olsa ayırt edebilen şey, glikoz varlığıdır. Diabetes insipidus hastalığı kan veya idrarda glikoz ile bağlantılı değildir.
Hastalığın 3 farklı formu :
1) Santral Diabetes İnsipidus
ADH hormonunun yeterince salgılanmamasından kaynaklanan ve en sık rastlanan türüdür. ADH hormonun salınımını etkileyen sebepler:
•Lityum, fenitoin, etanol gibi ADH salınımını veya etkisini azaltan ilaçların kullanımı,
•Kafa tasına şiddetli darbe alınması veya cerrahi müdaheleler vb. sebeplerden kaynaklı hipotalamusun veya hipofiz bezinin hasar görmesi,
•Tüberküloz, beyin tümörü, kanser, hipofiz tümörleri gibi hastalıklar,
•Doğuştan ve genetik nedenlerle hipofiz bezini etkileyen hastalıklar.
2) Böbrek Kaynaklı Diabetes İnsipidus
Hipofiz tarafından ADH Hormonu salgılanmasına rağmen, böbrek kaynaklı sorunlardan dolayı etkisinin azalmasından kaynaklıdır. Bu sorunlara örnek olarak bazı genetik, böbrek fonksiyonlarına zarar veren bazı hastalıklar ve ilaçlar verilebilir.
3) Gebelikte Görülen Geçici diyabetes insiputus
Hamilelik sırasında plasentada üretilen bir enzim ADH hormonunun parçalanmasına ve görevini yerine getirmemesine neden olarak diyabetes insipidusa yani geçici şekersiz şeker hastalığına sebep olabilmektedir. Genellikle gebeliğin son 3 ayında belirtileri ortaya çıkmakta olup, bebeğin içinde bulunduğu kesede üretilen bir enzim, annenin vücudundaki antidiüretik hormonun parçalanmasına neden olur ve annede geçici olarak şekersiz şeker hastalığı görülür. Hamilelik bittiğinde hastalıkta biter.
Genel tanımı :
Diabetes insipidus vücudun sıvı ve elektrolit dengesinin bozulduğu hallerde oluşur.
Normalde böbrekler vücuttaki fazla sıvıyı kan dolaşımından çıkarır. Oluşan bu atık sıvı, geçici olarak idrar halinde mesanede tutulmaktadır. Vücudun sıvı düzenleme sistemi düzgün çalışığı taktirde vücuttaki su miktarı azaldığında böbreklerde daha az idrar çıkarır.
Şekersiz şeker hastalığı tanısının koyulabilmesi için yetişkinlerde günde en az 3 litre ve üzeri idrar çıkışı görülmesi gerekir.
Hastalarda 3-4 litre civarında idrar çıkışı olduğunda bu sıvı kaybı oranda su alınarak dengelenebilmektedir. Bazı hastalarda idrar 20 litreye kadar çıkmaktadır. Bu durum yüksek derecelerde su kaybına neden olur ve vücutta dengenin sağlanabilmesi için susama merkezi devreye girer.
Şekersiz Şeker Hastalığı Genel Belirtileri :
Çok sık sıvı tüketme ihtiyacı, Çok sık idrara çıkma, Kaslarda ağrı, Güçsüzlük, Baş ağrısı, Buzlu su içme isteği, Kilo kaybı, Gelişme geriliği, Tansiyon düşüklüğü, Halsizlik, Yorgunluk, Vücutta sodyum değerlerinin düşüşü ile baş dönmesi, Cilt kuruluğu, el ve ayakların soğuk olması, Dinmeyen ağlama nöbetleri ve sebepsiz titizlik, Kuru ve yapışkın ağız (kserostomia), özellikle ayağa kalkınca tansiyonun düşmesi (hipotansiyon), Baş dönmesi (vertigo), baş ağrısı (capitis), Ciltte kuruma ve buruşukluk (cilt elastikiyetinde değişiklikler), Mide bulantısı ve kusma, Bilinç bulanıklığı (konfüzyon), unutkanlık (amnezi), bilinç kaybı ve sinirlilik (agresyon), Ateş, Uyuşukluk, sinirlilik(agresyon), İshal.
Not: Şekersiz şeker hastalığı bazen hastada hiçbir sorun olmamasına rağmen çok sık su içme dolayısıyla çok sık idrara çıkma belirtileri olan ‘psikojenik polidipsi’ ile karıştırılıyor. Psikojenik olanlar genellikle geceleri idrara çıkmazlar.
Şekersiz Şeker Testi Ve Teşhis :
Sık su içtiğiniz halde sürekli susuyor ve günde 3 ila 20 litre idrar çıkışı varsa şekersiz şeker hastalığı tanısı konuluyor.
Şekersiz şeker tanısı için 24 saatlik idrar çıkış miktarına bakılıyor. Normal sağlıklı bir yetişkin günde ortalama 1,5-2 litre civarında idrarı dışarı atabilir. Yetişkinlerde idrar miktarı 3 litrenin üzerindeyse şekersiz şekerden şüphe edilmelidir.
Bu hastalarda idrar rengi açık renkli su gibidir. Kan ve idrar testinden sonra susuzluk testi uygulanıyor. Bu hastalar su almasa da idrar çıkarmaya devam eder, vücut sıvı kaybına uğrar, kilo kaybı, tansiyon düşüklüğü olursa teşhis konuluyor.