Tarihte kullanılan pedler, insanlık tarihi boyunca kadınlar tarafından sıklıkla tercih edilmiştir. Günümüzde modern pedlerin yerini alan bu doğal alternatifler, eski çağlardan beri çeşitli malzemelerden üretilmektedir. Özellikle Mısır ve Yunanistan gibi antik uygarlıklarda kullanılan pedler vardır. Bunlar pamuk, yün ve bitkisel elyaflar gibi malzemelerden yapılırdı. Tarihte kullanılan pedler hem hijyenik hem de pratik bir çözüm sunar. Ayrıca, günümüzde doğal ped seçeneklerini tercih edenler de vardır.
Tarihte Pedlerin Gelişimi
- Antik Mısır’da : Adet dönemlerinde papirüs denilen kağıtlar tampon olarak kullanılmıştır. Hatta, fil ya da timsah gübresini saran papirüs kullanılmıştır.
- Antik Yunan’da : Sargı bezine sarılı ağaç parçalarından tampon yapılmıştır. Ayrıca, pamukları yuvarlayarak top haline getirdikleri iplikleri tampon olarak kullanmışlardır.
- Roma’da : Kullanılan pedler ve yünden tamponlar, günümüzde kullanılanlara en yakın olanlardır. Ayrıca, Romalılar balmumlu ve yağlı ince yün tamponları kullanmışlardır.
- Eski Batı’da : Adet kemeri kullanılmıştır. Bu kemerler, Sumo güreşçi kıyafetine benziyordu.
- 1. Dünya Savaşı sırasında Fransa’da : Fransız hemşireleri, selüloz bandajları, yaralı askerleri tedavi ederken keşfetti. Pamuklu kumaşlar yerine bu bandajları kullanmaya başlamışlardır.
- Kızılderili kadınlar : Giysilerin kuşak içlerini; inceltilen yosun, mısır yaprakları, hayvan derisi, ağaç kabukları ile doldurmuşlardır.
- Asyalı kadınlar : Pirinç kağıdından tamponlar ve havlular bulunduğu halde, emici süngerler kullanmışlardır. Bugün bu uygulama hala sürmektedir.
- Eskimo kadınları : Kar tavşanı postunu ped olarak kullanmışlardır.
- Nepal’de : Hala devam eden “Adet Kulübesi” uygulaması vardır. Adet gören kadın; bu kulübelere girer ve kanı toprağa akıtır.
- 1. Dünya savaşı öncesi İngiltere : Adet kemeri ve önlüğü, eteklerin altına giyilmiştir. Bu ürünü cazip kılan tarafı, yıkanır olmasıdır. Yıkanır özellikteki pedler bu kemere veya önlüğe dikilmekteydi.
- ABD’de : Tek kullanımlık hijyenik pedler ilk olarak 1886’da ABD’de üretilmiştir. Seyrek dokunan bezle sarılı pamuktan oluşmaktaydı. “Bir Kadının Mahremi” adını alan bu pedler, müşteri ile kasiyer arasındaki göz teması ile tezgah altından satılmıştır.
Modern Pedler : Tek kullanımlık modern pedler 1920li yıllarda çıktı. Kanatlı olma özelliği ise ancak 1960’ların sonunda oldu.
Modern pedler, yıkanabilir pedlere karşı :
Modern pedler her ne kadar pratik olsa da çevreye verdiği zarar bugün hala tartışılmakta. Zira insanın ortalama ömründen daha uzun bir süreden bahsediyoruz. Doğada yok olma süresi uzun süren bu ürünler, sağlık açısından da zararları olduğu biliniyor.
Emici tanecikler sayesinde pedler küçüldü. Hem kullanımda hem çantada çok az yer kaplıyor ve bir kaç saat kadinlara özel günlerinde destek veriyor.
Emici özellikleri olan maddelerin içerikleri; dioksin gibi kimyasallar, sentetik lifler ve petrokimyasal maddelerden oluşuyor.
Ayrıca pedler, nerdeyse 4 tane plastik torbaya eşdeğer kimyasal (BPA ve BPS) barındırıyor. Mesela, BPA ve BPS embriyo gelişimini bile bozabiliyor. Tamponlarda bulunan phthalates maddesi genlerde bozulma, pedlerdeki DEHP maddesi organ yetmezliğine neden olabiliyor. Ayrıca, rahim ağzı, yumurtalık ve meme kanseri, endometriosis, hormon bozuklukları, kısırlık, enfeksiyon vb. gibi hastalıklara neden olabilmektedir. Ayrıca, parfüm ne kadar yoğunsa o kadar zararı fazla oluyor.
Pedler için seçim yaparken başka nelere dikkat etmeliyiz?
Yıkanabilir pamuk pedler, kullanım sorunu temizlenirken iyice arındırılmazsa elbetteki hastalıklara yol açabiliyor. Temizliği iyi yapmak, kişiye kalıyor. Bunun haricinde olumsuz hiç bir yönü yok. Yıkanabilir pedler; günlük veya yoğun günler kullanımı için farklı boylarda dikiliyor. En alt kısımda sızdırmaz kumaş, üst ve orta kısımda emici pamuk kumaş kullanılıyor. Normal hijyenik pedlerle aynı boyutta. Kumaşın kanatlarına çıtçıt dikiliyor. Yaz aylarında hijyenik ped gibi terletmiyor aksine teri emdiği için mantar oluşumunu engelliyor. Kullanım sonrası leke kalmasını engellemek için önce soğuk sudan geçirmek gerekiyor. Belli kullanımdan sonra hafif pembelik oluşacağı için arada çamaşır suyunda bekletmek tercih meselesi. Belki de kullananların tek şikayet edebileceği konu yapışkan yahut cırt cırt banta sahip olmaması. En büyük avantajı ise tekrar kullanımı ile ekonomik açıdan kâr elde edilmesi… Hijyenik ped ile arasındaki tek fark, hijyenik plastik pedlerin emici özelliği ile zaman olarak belki 1 saat daha fazla idare edilmesi… Aynı sızdırmazlık özelliğine ikisi de sahip…
Yıkanabilir pamuk bezden dikilmiş pedlerin sağlığa olumlu katkısı vardır. Buna karşı ise yoğun iş ve hayat temposunda koşturanlar için pratik pedler vardır. Bu pedler savaşında kazananı elbette kadınlar belirleyecek.
“Vakit nakittir.” mi? Yoksa, “Ne varsa eskilerde var.” mı?